وجود مگس در محیط‌های صنعتی، به‌ویژه صنایع غذایی، یکی از مهم‌ترین تهدیدهای بهداشتی محسوب می‌شود. مگس‌ها می‌توانند انواع میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا را از محیط‌های آلوده به مواد غذایی منتقل کنند و باعث آلودگی محصولات، کاهش سطح بهداشت و حتی مشکلات قانونی برای واحدهای تولیدی شوند.

به همین دلیل در صنایع غذایی و بسیاری از صنایع حساس، کنترل مگس باید بر اساس مدیریت تلفیقی آفات (Integrated Pest Management – IPM) انجام شود؛ روشی علمی که به‌جای اتکا به یک روش واحد، از مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه، پایش و کنترل هدفمند استفاده می‌کند.

در یک برنامه مؤثر IPM، کنترل مگس معمولاً در سه سطح یا سه مرحله اصلی انجام می‌شود:
۱- کنترل مگس در فضای باز
۲-  ورودی‌ها و کریدورها
۳-  در نهایت داخل سالن‌ها و خطوط تولید (حساس ترین نقاط ) 

مرحله اول:

اولین و یکی از مهم‌ترین گام در کنترل مگس، کاهش جمعیت مگس‌ها در محیط بیرونی است. اگر جمعیت مگس در اطراف کارخانه یا مجموعه صنعتی بالا باشد، احتمال ورود آن‌ها به داخل ساختمان به‌طور قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند.

در این مرحله استفاده از تله‌های جلب‌کننده مگس یکی از مؤثرترین روش‌هاست. یکی از ابزارهای کاربردی در این زمینه تله سطلی مگس دلترپ (Deltrap Fly Bucket Trap) است.

این تله بر اساس جذب بویایی و فرومونی مگس‌ها عمل می‌کند. در داخل تله یک طعمه جلب‌کننده تخمیر شده قرار می‌گیرد که بوی قوی و جذابی برای مگس‌ها تولید می‌کند. این بو از فاصله نسبتاً زیاد قابل تشخیص است و مگس‌ها را به سمت تله هدایت می‌کند.

طراحی تله به‌گونه‌ای است که مگس‌ها پس از جذب بو از طریق ورودی‌های قیفی شکل وارد سطل می‌شوند. این ورودی‌ها ورود را برای مگس‌ها آسان می‌کنند اما خروج از آن تقریباً غیرممکن است. پس از ورود، مگس‌ها در داخل تله گرفتار شده و در نهایت از بین می‌روند.

استفاده از تله سطلی دلترپ مزایای متعددی دارد:

عملکرد تله دلترپ چگونه است؟

این تله‌ها معمولاً در محیط بیرونی کارخانه، اطراف محوطه، نزدیک محل‌های تجمع زباله یا نقاطی که احتمال حضور مگس بیشتر است نصب می‌شوند تا پیش از ورود مگس‌ها به ساختمان، جمعیت آن‌ها کنترل شود.

تله سطلی مگس با پودر جاذب راسیون محصولی است که برای کنترل بیولوژیک جمعیت مگس در فضاهای باز طراحی و تولید شده است. جنس تله سطلی از پلاستیک مقاوم در برابر نور خورشید و پودر جاذب راسیون آن ارگانیک بوده و فاقد هر نوع ماده شیمیایی می باشد.

ویژگی ها:

مرحله دوم: کنترل مگس در ورودی‌ها و کریدورهای منتهی به سالن‌ها

استفاده از سموم جلب‌کننده دارای فرومون + اثر تماسی

پس از کنترل جمعیت در فضای بیرونی، مرحله دوم جلوگیری از ورود مگس‌ها به داخل ساختمان است. این بخش شامل ورودی‌ها، اطراف درب و پنجره، کریدورها و فضاهای انتقالی است.

در این مرحله از سموم جلب‌کننده مگس با ماده مؤثره تیومتوکسام (Thiamethoxam) استفاده می‌شود.

این طعمه‌ها:

نمونه محصولات رایج:

این سموم معمولاً به‌صورت طعمه نقطه‌ای یا پاششی  به صورت اسپری یا با قلم مو در ورودی‌ها استفاده می‌شوند تا مگس‌ها قبل از ورود به محیط تولید کنترل شوند.

مرحله سوم :کنترل مگس در داخل سالن‌ها و خطوط تولید

استفاده از دستگاه‌های چراغ سایلنت جذب حشرات + تله چسبی با لامپ UVA Blacklight

در داخل خطوط تولید و فضاهای حساس صنایع غذایی، استفاده از سموم ممنوع یا بسیار محدود است.

به همین دلیل در این منطقه باید از روش‌های کاملاً ایمن و غیرآلوده‌کننده استفاده شود.

مؤثرترین راهکار، استفاده از چراغ‌های جذب حشرات (UVA Insect Light Trap) است.

نحوه عملکرد:

این دستگاه‌ها با استفاده از لامپ‌های فرابنفش (UVA)، مگس‌ها و سایر حشرات پروازی را که به طول موج خاص نور حساس هستند، به سمت خود جذب می‌کنند. پس از نزدیک شدن حشرات به دستگاه، آن‌ها روی صفحات چسبی مخصوص که در داخل دستگاه تعبیه شده‌اند، گرفتار می‌شوند.

در مدل‌های مناسب صنایع غذایی، حشرات پس از جذب شدن روی تله چسبی می‌نشینند و در همانجا به دام می‌افتند. این موضوع بسیار مهم است، زیرا برخلاف بعضی دستگاه‌های برقی شوک‌دار، در این سیستم بدن حشره متلاشی نمی‌شود و ذرات آن در هوا یا محیط تولید پخش نمی‌گردد. به همین دلیل این نوع دستگاه‌ها برای محیط‌های حساس مانند کارخانه‌های مواد غذایی، دارویی و بسته‌بندی بسیار مناسب‌تر هستند

چرا این دستگاه‌ها برای صنایع غذایی استاندارد هستند؟

این دستگاه‌ها معمولاً در:

نصب می‌شوند و بخش مهمی از سیستم دفاعی IPM محسوب می‌شوند.

جمع‌بندی

کنترل مؤثر مگس در صنایع غذایی نیازمند یک رویکرد سیستماتیک و چندمرحله‌ای است. در برنامه مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، این کنترل در سه سطح انجام می‌شود:

اجرای صحیح این سه مرحله در کنار رعایت اصول بهداشتی و مدیریت پسماند می‌تواند نقش بسیار مهمی در کاهش جمعیت مگس، جلوگیری از آلودگی محصولات و حفظ استانداردهای بهداشتی در صنایع غذایی داشته باشد.